Nowiny
ekookna językowy
ekookna językowy

20 lipca 2019

Imieniny:

ładowanie...

złóż życzenia

Znak zodiaku: Rak
sprawdź horoskop

Ogłoszenia:
  1. Motoryzacja
  2. Nieruchomości
  3. Mieszkania
  4. Handel
  5. Usługi
  6. Finanse
  7. Zdrowie i Uroda
  8. Nauka
  9. Praca
  10. Różne
  11. Dodaj ogłoszenie
Ładne, przytulne, czyste i komfortowe. Pediatria w rybnickim szpitalu wojewódzkim zmieniła się nie do poznania!
19.07.2019
0
Wojewódzki Szpital nr 2 W Jastrzębiu Zdroju jest wyjątkowy. Dlaczego? Choćby dlatego, że zapewnia kompleksową opiekę nad mamą i dzieckiem.
15.07.2019
4
Emerytowany proboszcz parafii św. Józefa Robotnika w Godowie jest podejrzany o molestowanie seksualne 14 chłopców i dziewczynek w latach 2001-2004.
04.07.2019
5
Kierowcy obawiają się, że po likwidacji prawoskrętu w rejonie stacji paliw i McDonald's na ulicy Żorskiej w Rybniku jeszcze trudniej będzie wjechać do centrum.
28.06.2019
20
NSA nakazał spółdzielni mieszkaniowej rozbiórkę dwukondygnacyjnego domu, który... powstał na dachu bloku. Wzniesiono go bowiem niezgodnie z arkanami sztuki budowlanej i wbrew planowi zagospodarowania. Mieszkańcy bloku obawiają się o swe bezpieczeństwo. Sęk w tym, że ani inwestor (spółdzielnia) ani osoba, która sfinansowała budowę nie kwapią się do rozbiórki. Przerzucają odpowiedzialność jeden na drugiego.
26.06.2019
1
Już blisko 400 zbiorników, zwanych treegatorami, nawadnia rybnickie przydrożne drzewa. Woda zgromadzona w otulających drzewa workach stopniowo uwalnia się do gruntu, nawadniając ich korzenie.
19.07.2019
0
Szkoda, że tak słabo znamy się z naszymi sąsiadami Czechami
13.11.2013   Region   Encyklopedia Rzeczy Śląskich   Wydanie: 2013/46 (2938)

Krzysztof Gawliczek, bohemista i politolog z Żor

Rozmowa z Krzysztofem Gawliczkiem z Żor, bohemistą, politologiem

Co Czesi myślą o Śląsku? Czy to prawda, że często mylą Śląsk z Morawami?

Czesi, mimo iż Śląsk jest wyodrębniony w konstytucji Republiki Czeskiej jako jedna z trzech historycznych krain tworzących państwo, o Śląsku wiedzą niewiele. Dominujący w państwie regionalizm, jakim jest ruch morawski, uważa ten obszar za część Północnych Moraw, i taka wersja często przenika do publicystyki czy też tak prozaicznych obszarów jak choćby prognoza pogody. Czeski Śląsk to obszar niewielki, a do tego podzielony etnicznie oraz kulturowo, stąd i sami Ślązacy bardzo często są zdezorientowani, jeśli chodzi o krainę,w której żyją. Dominująca Ostrawa jest miastem tylko w połowie śląskim i sama w sobie jest swoistym mikroregionem, dzięki przemysłowemu charakterowi oraz krótkiemu, polskiemu akcentowi, chyba najbardziej kojarzonym przez Czechów. Na Śląsku Cieszyńskim część autochtonów posiada polską, część czeską, a część śląską tożsamość, podczas gdy na Śląsku Opawskim, jak również w Jesenikach tożsamość śląsko-polska nie istnieje.

Poza nielicznymi deklaracjami narodowości śląskiej dominuje tu tożsamość czeska, co związane jest oczywiście z przewagą ludności napływowej, która zjawiła się na tych terenach w wyniku wypędzenia ludności uznanej po II wojnie światowej za niemiecką. Oczywiście nie możemy generalizować – zwłaszcza na pograniczu polsko-czeskim widać, że wyznaczona polsko-czeska granica nie jest granicą etniczną, że przeważnie bez problemu można porozumieć się po śląsku, czy też, jak mówią czescy Ślązacy, po naszymu. Projekt śląskiego regionalizmu po stronie czeskiej nie jest skazany na porażkę, wydaje się jednak, że jest jeszcze stanowczo zbyt wcześnie, by próbować prognozować jego rozwój bądź regres.

Teraz zapytam z drugiej strony: czy polscy historycy piszą o czeskich wpływach na Śląsku?

Problem Śląska i śląskości został w powszechnym rozumieniu historii zredukowany do konfliktu polsko-niemieckiego. Czeska spuścizna jest marginalizowana, a nieświadomość bliskości śląsko-czeskiej powszechna. Niestety, udzielił się nam chyba wielkopolski mit, każący z góry patrzeć na Pepików zamieszkujących mały kraj, a co za tym idzie, niezdolnych do wywierania wpływu na silnego sąsiada. Zresztą niewiedza o wpływach czeskich nie jest w przypadku Śląska wyjątkiem. Jakiś czas temu próbowałem wytłumaczyć koledze, doktorantowi socjologii z Krakowa, że język czeski był przed nastaniem ery frankofilskiej językiem krakowskiego dworu i arystokracji. Zostałem wyśmiany oraz poinformowany, że język czeski to taka zniekształcona wersja polskiego. Przy takiej świadomości dużej części ludzi tytułujących się humanistami trudno oczekiwać, że ludzie nieinteresujący się na co dzień historią czy kwestiami społecznymi będą mieć jakąkolwiek wiedzę na temat wpływów czeskich na Śląsku.

Pana zdaniem brakuje obecnie takiego naukowego porównania pomiędzy śląskim a czeskim językiem?

Oczywiście, choć wpływy są ewidentne, także wśród samych Ślązaków brakuje świadomości, ile język śląski ma wspólnego z czeskim. Cieszą natomiast coraz częstsze oddolne inicjatywy, jak choćby profil Český Jazyk Slezský, który istnieje na portalu Facebook. Można tam w sposób lekki i zabawny dowiedzieć się o podobieństwach obu języków.

Jestem jednak optymistą i myślę, że funkcjonując w ramach otwartych granic, z roku na rok poznajemy się wzajemnie i przekonujemy, jakkolwiek banalnie by to nie brzmiało, że stanowczo więcej nas łączy, niż dzieli.

Rozmawiała: Iza Salamon

Polecamy profil Český Jazyk Slezský
Porównajcie śląskie, czeskie i polskie słówka

scać – scát - sikać

przóćele - přítele - przyjaciele

strőm - strom - drzewo

pozőr - pozor - uwaga

nikaj - nikam - nigdzie

czérstwe - čerstvé - świeże

kukać - koukat – oglądać

tydńa - týdne - tygodnia

ńyfunguje - nefunguje - nie działa

cera - dcera - córka

modre - modre - niebieskie

podźim - podzim - jesień

dźiwać - dívat - patrzeć

Iza Salamon
5
zdjęć
Dodaj komentarz

Komentarze

* - pole wymagane

Rudolf Paciok 2013-11-19 10:41:33
Mapa Gornego Slaska z 1919 r.
Moze zainteresuja kogos granice Gornego Slaska - te najprawdziwsze z prawdziwych. Mapka w mojej ksiazce FYRCOK ZA BRIFTRYJGRA - dostepnej pod www.paciok.pl Kliknac na grzbiet ksiazki poz, 5 i - ze spisu terci wybrac strone 274.
korek5 2013-11-14 10:30:03
kwestia podobieństw
Te czeskie i śląskie słowa występowały także w przeszłości w języku polskim. Język czeski na skutek licznych germanizmów został przez Czechów "zrekonstruowany" w XIX wieku poprzez sięgnięcie do archaicznych słów z przeszłości (podobnie było z litewskim), a śląski dialekt po prostu w pewnym momencie przestał ewoluować na skutek odcięcia od polskiego i zachował stare polskie słowa, które były wspólne dla czeskiego, śląskiego i polskiego. Z tym, że literacki język polski ewoluował i wiele słów wypadło z obiegu. Aczkolwiek takie słowa jak córa, szczać, modry na wielu polskich wsiach jeszcze kilkadziesiąt lat temu były w powszechnym użyciu.
Michał 2013-11-13 23:22:05
BEBOK
BEBOK to tyż bydzie ze czeskigo, pra? BUBAK.
Żorzanka II. 2013-11-13 21:19:07
Podobieństwa języka śląskiego i czeskiego
W przeważającej części zgadzam się z młodym uczestnikiem wywiadu, podobieństwa istnieją na pewno, ale nie może być inaczej, skoro jeszcze w XVIII wieku język morawski ( nie należy mylić z czeskim, choć jest podobny) był w powszechnym użyciu na naszym terenie. W żorskim kościele mamy nawet jeden nagrobek z napisem morawskim, a było ich więcej, ale uległy zniszczeniu. Język morawski obecnie zaliczany jest już do języków martwych, niestety! Kodyfikacja języka czeskiego to przełom 18 i 19 stulecia. Proces ten przebiegał dość burzliwie. Miał w nim swój udział nasz daleki krewny, jako że nasza rodzina ma czeskie korzenie zarówno ze strony ojca jak i matki. Najbardziej mnie cieszy, że mówi o tym młody człowiek, więcej takich głosów! A tak na marginesie: po śląsku przociel to nie przyjaciel tylko krewny.
Czytaj także
pokaż więcej
e KULTURA
Rybnik. Miasto z ikrą
Możesz ten artykuł oznaczyć jako przeczytany
Nasza sonda
Jakie jest Twoje zdanie na temat planowanej kopalni Paruszowiec?



33187,48036,48011,47938,47899,47893,48032,48035,48034,48033,48031,48030,48029,48028,48027,48025,48024,48023,48022,48019,48018,48017,48016,48015,48014,48013,48012,48009,48010,48007,47915,47986,47985,47946,47890,47889,47982,47928,47881,47833,47779,47983,47929,47882,47834,47780,44450,44340,44173,43982,43745,41464,41185,41139,41093,40871,46258,46120,46045,46031,46034