Produkcja drewna bardziej opłacalna

Od niedawna gospodarze mogą otrzymać unijne pieniądze na zalesianie gruntów rolnych. Rzecz reguluje rozporządzenie ministra rolnictwa i rozwoju wsi z 18 czerwca 2007 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach zalesiania gruntów rolnych oraz innych, objętych Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
Podstawowym warunkiem jest obecność w ewidencji producentów, którą prowadzi Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Pieniężne wsparcie na zalesienie może uzyskać również trzech rolników, których grunty sąsiadują ze sobą, a ich łączna powierzchnia jest nie mniejsza niż 2 ha. W tym roku subwencja dotyczyła wyłącznie gruntów ornych i sadów przeznaczonych do zalesienia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego gminy. W razie braku takiego opracowania decyduje studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Areał wykazanego do przekształcenia gruntu powinien liczyć co najmniej 0,5 ha i mieć minimum 20 m szerokości, ale w przypadku działek graniczących z lasem również mniej niż 20 m. Pojedynczemu rolnikowi przysługuje premia zalesieniowa najwyżej do 20 ha gruntu.

Szczątkowe zainteresowanie
Dlaczego Ministerstwo Rolnictwa zgodziło się na zmianę sposobu użytkowania tak ogromnej powierzchni gruntów? Wszak nasi przodkowie celowo wypalali lasy, by wydrzeć naturze kawałek ziemi pod uprawę zbóż czy warzyw. – W Polsce niestety mamy bardzo dużo ziemi niskich klas bonitacyjnych. Często gospodarze uprawiają na niej zboża, czy ziemniaki z konieczności. A mogliby zarabiać np. na sprzedaży drewna. Zalesienie słabszych gruntów podniesie więc ich wartość ekonomiczną, ponadto zwiększy udział drewna w bilansie energetycznym kraju, zaś ściśle określone sposoby zakładania upraw leśnych i dobór gatunków drzew wpłyną korzystnie na zwiększenie bioróżnorodności – podkreśla Katarzyna Dróżdż, inspektor z Śląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Częstochowie.
Wnioski przyjmowano od 1 sierpnia do 30 września. Aktualnie złożone już dokumenty rejestruje kancelaria ŚOR ARiMR. W województwie śląskim na przekwalifikowanie gruntów rolnych na leśne zdecydowało się zaledwie 48 rolników dysponujących łączną powierzchnią 98,31 ha. Najwięcej wniosków (11) pochodzi od gospodarzy z powiatu kłobuckiego, potem częstochowskiego (osiem) i będzińskiego (cztery). W naszym regionie zainteresowanie programem było bardzo małe. W rejonach rybnickim (obejmuje również Żory), wodzisławskim (także Jastrzębie Zdrój), gliwickim i mikołowskim złożono po dwa wnioski, na Raciborszczyźnie ani jednego. Może to dziwić, gdyż większość naszych rolników gospodaruje na słabych glebach, nadających się właśnie do zalesienia. Wyjątek stanowi zachodnia część powiatu raciborskiego. Tam przeważają dobre pszeniczne grunty, więc rzeczywiście nie ma sensu zastępowania ich lasem. Nikłe powodzenie projektu można wytłumaczyć m.in. konserwatyzmem rolników. W naszym województwie dominują małe rodzinne gospodarstwa. Ich właściciele od lat uprawiają to samo, przede wszystkim żyto i ziemniaki. Równocześnie pracują w przemyśle, co stanowi ich główne źródło utrzymania.

Rodzaje dotacji
Tymczasem ARiMR zaoferowała rolnikom kilka form pomocy finansowej. Pierwsza to wsparcie w postaci jednorazowego ryczałtu. Wypłacona po roku kwota ma pokryć koszty wysadzenia drzew i ogrodzenia terenu. Jej wysokość zależy od proporcji gatunków iglastych i liściastych w strukturze uprawy, zabezpieczenia przed zwierzyną (grodzenie dwumetrową metalową siatką), konfiguracji terenu, a także zastosowania sadzonek zwykłych lub mikoryzowanych z zakrytym systemem korzeniowym. Na każdy hektar można uzyskać od 4620 do 6260 zł, zaś dodatkowo za ogrodzenie uprawy prawie 2600 zł.
Drugim rodzajem wsparcia jest premia pielęgnacyjna, wypłacana co roku przez pięć lat. Wielkość dopłaty zależy od kosztów prac pielęgnacyjnych wykazanych w planie zalesienia. Lista może zawierać np. czyszczenie wczesne, zastosowanie repelentów (rodzaj chemicznych środków chroniących przed szkodnikami), zabezpieczenie trzema palikami czy owczą wełną. Przyznana kwota może wynieść od 970 do ponad 2 tys. zł za ha. Trzecim rodzajem subwencji jest premia zalesieniowa, czyli zryczałtowana płatność do ha gruntu, wynikająca z utraconych dochodów z tytułu przekształcenia gruntu rolnego na leśny. Będzie ona wypłacana co roku przez 15 lat od założenia uprawy. Znowelizowane 21 września rozporządzenie ministra rolnictwa i rozwoju wsi precyzuje, iż premia zalesieniowa przysługuje wyłącznie osobom, uzyskującym co najmniej 25 procent dochodów z rolnictwa. Wyniesie ona 1580 zł za ha.